سازمان مردم نهاد یا NGO یا به اختصار سمن چیست؟

16 اسفند 1396   بازدید: 1282   عمومی   مدیر سایت

سازمان مردم نهاد به تشکلهایی اطلاق می‌شود که توسط اشخاص حقیقی غیردولتی بصورت داوطلبانه با رعایت مقررات تأسیس و غیر انتفاعی، غیر سیاسی و عضو پذیر می‌باشد.
تعریف سازمان مردم نهاد (NGO): سازمان مردم نهاد (NGO) چیست و شرایط تأسیسان چگونه است.
سازمان مردم نهاد به تشکلهایی اطلاق می‌شود که توسط گروهی از اشخاص حقیقی غیر حکومتی بصورت داوطلبانه با رعایت مقررات مربوط تأسیس شده و غیر انتفاعی، غیر سیاسی و عضو پذیر می‌باشد.
ویژگی‌های سازمان‌های مردم نهاد

۱- غیر دولتی بودن
به این معنی که این سازمانها براساس یک تصمیم دولتی تأسیس نمی‌شوند بلکه با انگیزه و ماهیتی کاملاً” غیر دولتی شکل می‌گیرند. اشخاص حقیقی یا حقوقی خصوصی مؤسس آن‌ها می‌باشند و سازمان جزئی از تشکیلات بدنه عمومی دولت دانسته نمی‌شود.
۲- غیر انتفاعی بودن
به این معنی که دستیابی به درآمد وسود هدف نهایی سازمان تلقی نشود و در صورتیکه فعالیت درآمد زایی را دنبال کند کلیه درآمدهای حاصله صرف هزینه‌های مربوط به فعالیت‌ها و اهداف سازمان گردد تصمیم اولیه و یا هرگونه رویکرد آنها به سوی فعالیت اقتصادی تنها با یافتن سود انحراف اساسی از مسیر صحیح می‌باشد. نهادهای مردمی به مفهوم واقعی کلمه همیشه غیرانتفاعی است و با بالابردن کیفی و کمی فعالیتهای خود به جذب کمک‌های مردمی حتی دولت می‌پردازد.
۳- خود جوش بودن و تمایل به استقلال
به این معنی که این سازمانها سعی می‌کنند برای تحقق اهداف خود تا حد امکان از درجه استقلال بالایی برخوردار باشند سازمانهای مردم نهاد بایستی خود جوش و برآمده از مردم باشد یعنی مردم خود به این نتیجه برسند که با حرکتی دسته جمعی هرچند در اندازه کوچک، با جمع آوری از منابع ملی و بین المللی و نیز نیروهای انسانی علاقمند گره‌ای از مشکلات جامعه بگشایند.
۴- داشتن هدف مشخص
زمینه فعالیت سازمانها متناسب با اهداف آنها مشخص است، معمولاً” هر سازمانی یکی از اهداف علمی، بهداشتی، خدماتی، زیست محیطی، فرهنگی، اجتماعی، ادبی، و… را دنبال می‌کند. ماهیت اینگونه نهادها، برقراری تماس‌های مداوم با مسئولان و مردم، بالابردن آگاهی عمومی، شناسایی و همکاری با نهادهای همفکر، نظارت و شناسایی نقاط ضعف تشکیلات دولتی تلاش برای رفع آنها با بکارگیری مهارت‌های خاص خود از راه مشورت دادن به قانون گذاران و سیاست گذاران، اجرای داوطلبانه قوانین شانه به شانه مجریان دولتی وجمع آوری، نگهداری و استفاده از اطلاعات است.
کارکرد سازمانهای مردم نهاد

یک سازمان مردم نهاد برای رسیدن به اهداف مورد نظر خود از شیوه‌ها و روشهای متفاوتی بهره می‌گیرد که می‌توان آنها را در هشت مورد دسته بندی و بررسی نمود که عبارتند از:
۱- جمع آوری، ارزیابی و انتقال اطلاعات
یکی از کارکردهای مؤثر و مشخص سازمانهای مردم نهاد، حد واسط بودن بین دولت و جامعه است کسب اطلاعات از دولت و انتقال آن به شاخه‌های پائین تر، یعنی تک تک افراد جامعه و با برعکس آن به شاخه‌های پائین تر – یعنی تک تک افراد جامعه و یا برعکس آن یعنی جمع آوری اطلاعات در چارچوب موضوع فعالیت و ارائه آن به دولت می‌تواند بصورت یک تعامل فی ما بین و از کارکردهای اساسی یک سازمان مردم نهاد در توسعه فرهنگی و اجتماعی به شمار آید.
۲- ارائه پیشنهاد به دولت
بسیاری از سازمانهای مردم نهاد تلاش می‌نمایند تا با ارائه راهکارهای اجرائی و یا تئوریک در زمینه‌های موضوعی مختلف به دولت کمک نمایند، این عمل ضمن اینکه می‌تواند دولت را در پیشبرد اهداف و سیاست‌هایش کمک نماید باعث ایجاد تعامل بر پایه اعتماد بین دولت و نهادهای غیر دولتی می‌گردد. به عنوان مثال سازمانهای مردم نهاد با ارائه و انجام پروژه‌های خرد و کلان در موضوعات مختلف دولت را در رسیدن به هدف مبتنی بر توسعه پایدار کمک می‌نماید.
۳- اقدامات حمایتی و وکالتی
یکی از کارکردهای مؤثر و رایج در سازمانهای مردم نهاد، انجام اقدامات حمایتی به اشکال مختلف و ارائه خدمات به فرد فرد جامعه می‌باشد. این امر با اهداف بشر دوستانه اتفاق می افتد و سازمانهای مردم نهاد را در شمار نهادهای حمایتی در یک جامعه قرار می‌دهد.
۴ –آموزش، پژوهش و انجام مطالعات
سازمانهای مردم نهاد در کنار نهادهایی که رسماً” به این کار اشتغال دارند می‌توانند در مقیاس‌هایی کوچکتر به آموزش گروه‌هایی از جامعه بپردازند که فرصتی برای بهره مندی از آموزشهای رسمی جامعه ندارند و یا نوع آموزش به گونه ایست که نهادهای رسمی آن را تأمین نمی‌کنند به عنوان مثال سازمانهای مردم نهادی که با موضوعات خانواده یا تربیتی فعالیت می‌کنند می‌توانند با آموزشهای مناسب و مورد نیاز در حوزه خانواده به رشد و ارتقاء سطح بینش والدین به منظور تحکیم بنیان خانواده‌ها کمک نمایند از سویی دیگر عنصر پژوهش و تحقیق نیز از اصول اساسی توسعه یک جامعه به شمار می‌رود، سازمان‌های مردم نهاد می‌توانند با تشکیل گروه‌های کارشناسی رسمی در محیط‌های مورد نیاز جامعه دست به پژوهش‌های کلی و یا موردی زده و نتایج آن را در اختیار بخش دولتی مربوط به آن قرار دهند و یا به اطلاع عمومی برسانند.
۵- ایجاد تشریک مساعی
برخی از سازمانهای مردم نهاد با ارائه راه کارهای اجرایی و یا نظری به برخی از افراد و یا حتی دولت در انجام برنامه‌ها و یا پروژه‌هایی منطبق با اصول اساسنامه‌ای خود کمک نموده و با آنان همکاری دارند.
۶- جمع آوری و ارائه کمک‌های حقوقی و بشردوستانه:
یکی از مسائل که همواره جوامع انسانی با آن درگیر هستند معضلات اجتماعی از قبیل فقر، مصرف مواد مخدر، شیوع برخی بیماریها، اشاعه فساد و بی بند و باری، معضلات زیست محیطی، تنش‌های اجتماعی، فقر فرهنگی، فاصله‌های زیاد طبقاتی، فقدان فرهنگ مناسب شهر نشینی و صدها مورد دیگرمی باشد که اگرچه نهادها و سازمانهای دولتی و رسمی، به منظور غلبه بر این معضلات همواره برنامه‌ها و سیاست‌هایی را اعمال می‌نمایند و بودجه‌هایی را سالانه مصروف این بخش می‌سازند اما نقش مشارکتی سازمانهای مردم نهاد و تشکلهای محلی می‌توانند، کمک مؤثری در این راه باشند.
۷-کارکرد روانی تبلیغاتی:
این روش به ویژه از سوی سازمانهای حقوق بشری و زیست محیطی مورد استفاده قرار می‌گیرد، انتشار خبرنامه‌های، برگزاری نشست‌ها و سخنرانی‌ها در جلسات سازمانهای دولتی و غیردولتی در مورد موضوعی خاص، این کارکرد را عینیت می‌بخشد